Kendini Yenileyen Manifestolar
Self-Renewing Manifestos
Memed Erdener, Şubat 2026
1998
Extramücadele 1997’de başlamış büyük bir projedir. Hayali siparişler üzerine çalışır. Aynen bir grafikerin müşterisi için bir işaret tasarlaması gibi toplumsal baskı altındaki bütün topluluklar için işaretler tasarlar. Onların hayali isteklerine uygun resimler yapar. Üniversiteye alınmayan türbanlı kız da, kürtçe konuşması hoş karşılanmayan adam da, Avrupalılaşma hareketine karşı çıkan islamcı da, islamcının karşıdevrim arzusundan rahatsız olan ordu ve sol aydın da Extramücadele’nin hayali müşterileridir. Extramücadele’nin hiçbir politik düşüncesi yoktur. Taraf değildir. Olamaz.
2003
Extramücadele sürekli ödünç alarak, rüyayurdunu arar. Bu arayış kavramsal bir temel oluşturmak isteğinden çok, düşüncenin rüyasıdır. Aynen bir elma resmi ile bir elma yazısının ancak rüyada aynı şey oldukları gibi. Ya da İstanbul’a gelen bir yabancının karşılaştığı İstanbul tabelası ile gerçek İstanbul’un birbirlerinden çok farklı şeyler olmalarına rağmen, aynı şey de oldukları gibi. Extramücadele, birbiri ile ilgisi olmayan şeylerin ilişkisidir. “Düşünüyorum” durumundan, “düşünülüyor” durumuna geçme isteğidir. Extramücadele, fotoğraf, şekil, işaret ve yazının bitmeyen kavgasıdır. Farklı dünyalardan koparılmış bu dörtlü arasında sürekli bir geçiş, birbirlerine kaçış vardır. Her biri, diğerinin hayaletidir. Dünya ve öbür dünya ve öbür öbür dünya gibi... Extramücadele, farklılardan bir vücut yapar. Birbirlerinin hayaleti olan parçalardan bir bütün, bir Frankenştayn yapar.
2012
Fakat sonra, eşya ve zaman ile münasebetimi kesemediğimde üzülerek anladım: İnsanın insan tarafından idaresi esasına dayanan her türlü devlet, adaletsizlik, haksızlık ve zulümle son bulacak. Öyleyse cesurca iddia etmeli ki; devletsiz, kanunsuz, her insanın kendi başına buyruk yaşayacağı bir düzen asıl olmalı. Ancak şunu da eklemeliyim, kabul ediyorum ki gerçek, mutlak hakikat bilinemez. Ne yazık ki insan denen mahluk, tam bilgiyi elde edecek teşekküle sahip değil. Belki de mücadele dışarıda değil (extra / exterior / extérieur) içeride (intra / interior / intérieur) yapılmalı.
2013
Uyandığımda kendimi bir gül bahçesinde buldum. Hemen önümde akıl ile kalp birbirleriyle konuşuyor, yerdeki karınca alemdeki savaşları durdurmaya çalışıyordu. Sırtımı yasladığım ağacın kovuğundaki dilenci, bankacıların kurduğu düzeni çökertmeyi kendine vazife edinmişti. Ağlayan bir aşık, rakamlara ve dört işleme küfrediyor; elleri ve ayakları zincirli bir köle, zedelenmiş adaleti tamir ediyordu. Eşeğe ters binmiş bir deli, mekteplerdeki müfredatı kendi kaleme aldığı kitaba göre değiştiriyor ve bahçenin çıkış kapısında çocuğunu emziren bir anne, tabiatın, hayvanın ve insanın hür olduğunu ilan ediyordu.
Gül kokulu bahçeden çıktım ve düşündüm: Evet, akıl ile gönül bir olmalı. Karınca savaşları durdurmalı, husumet bitmeli. Dilenci, mal ile saadet arasındaki bağı koparmalı, parayı yok etmeli. Mecnun, aşk ile matematiği barıştırmalı. Köle, zulüm edenleri yenmeli, adaleti eşit pay etmeli. Hocalar tabii ki müfredatı unutmalılar. Çocuklar ihtiyaç duyduklarını okumalı, ruhun aşk ile tekâmül ettiğini tecrübe etmeli, hak ettikleri gibi yaşamalı, vakitleri geldiğinde ölmeliler.
2023
Ben birinci tekil şahıstan kurtuluyorum. Sen manzaradaki sessiz özneleri arıyorsun. O kronolojiye itaat etmiyor. Biz hafıza ile görüyoruz. Siz kitaplarda, sokaklarda ve yataklarda kayboluyorsunuz. Onlar kayboldukça özgürleşiyorlar. Hiç kimse bir sözcüğü tamamen anlayamıyor. Bazıları anlamın sözcüklerin ötesinde olduğunu biliyor. Hepimiz fiillerin şahıs zamirlerine göre çekilişine davetliyiz.
2025
Memed bir gazeteci gibi gerçeği ve bir sanatçı gibi güzeli arar. Başka bir deyiş ile bu siyasi ve estetik bir form arayışıdır. Bu arayış otorite ve anlam üzerine odaklanır. Memed hafızada, bedende ve sokakta, ailede ve devlette, entrikayı, felaketi ve mucizeyi arar.
Allahım! İyi ki gazeteci değilim, çağdaş sanatçıyım. Yoksa halim ne olurdu? Devlet veya mafya tarafından öldürülür veya hapse atılırdım. Ya da en iyi ihtimal ile işsiz bırakılırdım. Oysa bir çağdaş sanatçı olduğum için hem zenginlerle ilişki içindeyim hem de muhalif bir tavır takınarak itibar sahibi olabiliyorum. Daha ne olsun? Kısacası çağdaş sanatçılığın, gerçek gazeteciliğin yerine geçtiğini düşünüyorum. Sanırım ben, gerçek gazeteciliğin yerine geçmekle görevliyim. Ben, devlet ve sermayenin bir prodüksiyonuyum. Daha karışık söyleyecek olursam, Alain Badiou’dan değiştirerek şöyle diyebilirim: Ben, adlandıramadığımın üzerine kurmuşum kendimi. Ben, mevcudiyete getiremediğim şeyi merkezde bırakmışım. O, benim bile bilmediğim bir sır. Sonsöz: Gerçeği aramak, güzeli aramaktan daha tehlikeli.
Yukarıdaki italik paragraftaki ironi Memed'in çalışmalarında da var. Bu çalışmalar anlamı uzaktan kurmayı amaçlarlar. Metonimiyi kırmak, bir metafor oluşturmak ve bir minyatür şiire dönüşmek isterler. Memed için önemli olan bir başka konu, bir çalışmanın ortaya çıkmasını sağlayan düşünce rejimini adlandırmak. Bunlar 11 başlık altında toplanabilir.
[adsızform]
[asemik yazı]
[buluntu]
[düşünce üçgeni]
[elin düşüncesi]
[harfimsi]
[ideogram]
[kaligrafigür]
[kaligram]
[narsist tabela]
[türdeş harf]
1998
Extrastruggle is an enormous project which began in 1997. It works on imaginary demands from imaginary customers. Just like a graphic designer designing a logo for a client, it designs logos for all communities under social pressure. It makes pictures which suit their imaginary requests. The veiled girl not allowed into university, the man who is frowned upon for speaking kurdish in public, the islamist who is opposed to the movement of Europeanisation, the army disturbed by the anti-revolutionary desire of the islamist and also the leftist intellectual are all imaginary clients of Extrastruggle. Extrastruggle has no political views. It does not take sides. It is impossible for it to do so.
2003
Extrastruggle: Borrowing continuously, "Extrastruggle" seeks its dreamland. This search is the dream of thought rather than a will to form a conceptual base. Just like the picture of an apple and the script of an apple being the same thing only in dreams. Or the real Istanbul being very different from and at the same time identical with the Istanbul roadsign welcoming a stranger. Extrastruggle is the relationship of things which have nothing to do with each other. It's the will to shift from the "I think" mode to the mode of "It is being thought". Extrastruggle is the neverending struggle between photograph, form, sign and script. Torn off from different worlds, there is a continuous transition and escape among this quartet. Each is a ghost of the other. Just like the world, the other world and the other other world... Extrastruggle forges a single body from different items. It creates a whole, a Frankenstein, from pieces which are ghosts of each other.
2012
But then, when I failed to cut my ties with materiality and restricted time, I sadly understood: Any type of government based on the rule of human beings by human beings is bound to end in injustice, inequity and oppression. So it is necessary to bravely propose that the basis for life should be a type of order with no state, with no law, an order in which every human being lives independently and autonomously. However, I must also add that I accept the fact that reality, absolute truth, is unknowable. Unfortunately, the creature known as the human being is not equipped with the formation required to acquire absolute knowledge. It is perhaps necessary to carry out the struggle not outside (extra / exterior / extérieur) but inside (intra / interior / intérieur).
2013
When I awoke, I realized I was in a rose garden. Right there in front of me, the mind and the heart were chatting, and the ant on the ground was trying to prevent all the wars of the world. The beggar in the cove of a tree I was leaning on had decided it was his duty to destroy the system established by bankers. A crying lover was swearing at numbers and the four arithmetical operations; a slave, his hands and feet in chains, was mending damaged justice. A madman sitting back to front atop his donkey was changing the syllabi in schools according to a book he had written himself, and a mother breastfeeding her child at the exit gate of the garden declared that nature, animals and humans were free.
I left the garden that smelled of roses and began to think: Yes, the mind and the heart should be one. The ant should stop all the wars, and animosity should cease. The beggar should cut the tie between possession and wellbeing, and destroy money. The madly-in-love Mejnun should reconcile love and mathematics. The slave must defeat the tyrants, must determine the sentence and the award, must be merciful, and hand out justice fairly. Teachers should, of course, forget about syllabi. Children should read what they feel the need for, experience the development and maturation of the soul with love, live as they deserve to and die when the time comes.
2023
I am getting rid of the first person singular. You are looking for the silent agents in the landscape. She does not submit to chronology. We see with memory. You disappear in books, streets and beds. They become more emancipated the more they disappear. Nobody can fully understand a word. Some know that meaning lies beyond words. We are all invited to the conjugation of verbs with personal pronouns.
2025
Memed seeks the truth like a journalist and the beautiful like an artist. In other words, this is a search for political and aesthetic form. This search focuses on authority and meaning. Memed seeks intrigue, disaster and miracle in memory, in the body and the street, in the family and the state.
Dear God! It is so fortunate that I am a contemporary artist and not a journalist. What would befall me? I would be murdered either by the state or the mafia, or I would be sent to prison. Or, at best, I would be left unemployed. Yet because I am a contemporary artist I both have ties with the rich, and I can adopt a critical stance to gain a reputation. What else can you want? In brief, I think that being a contemporary artist has replaced real journalism. I believe that I am tasked with replacing real journalism. I am a product of the state and capital. To put it in a more confusing manner, I shall paraphrase Alain Badiou: I have established myself on the unnamable, on what I cannot name. I left what I could not realize in the centre. That is a secret that even I do not know. Epilogue: Seeking truth is more dangerous than seeking the beautiful.
The irony in the italic paragraph above exists in Memed’s works as well. These works aim to establish meaning from a distance. They seek to disable metonymy, create a metaphor and transform into a miniature-poem. Another matter of importance for Memed is to name the regime of thought that enables the emergence of a work. These factors can be collected under 11 headings.
[asemic writing]
[calligram]
[calligraphigure]
[found object or image]
[homogeneous letter]
[ideogram]
[letteresque]
[namelessform]
[narcissistic signboard]
[the hand’s thought]
[triangle of thought]
