Efkâr ve Mesafeler
Melancholy and Distances
Memed Erdener, Temmuz 2023
Dört veya beş yaşlarımdayken anne babam hep işte olurlardı. Bana ananem ve dedem bakardı. Sabahları ananemin mutfağındaki masada kahvaltı yaparken, küçük el radyosundan, sanki uzak bir gezegenden sofraya ulaşıyormuş gibi kısık, mono sesler gelirdi.
Bu sesler benim gibi küçük bir çocuğa şefkat ve huzur getirirler, emniyetli bir mekân yaratırlardı. Fakat bir yandan da bu sesler bana bitkin, tâkatleri kalmamış, bir zalim hastalığa tutulmuşlar gibi gelirdi. Sezdiğim bu düşünceler sayesinde bu sesler ile benim aramda büyük bir mesafe olduğunu anlardım.
Bu sesler şimdiye ait değil, ananemin ve dedemin bilmediğim ülkesine, tanımadığım zamanına aitti. Hatta belki de, iddia ediyorum, ananemin yemek yedirmek için bana defalarca anlattığı, annemin ise “aaa küçücük çocuğa da o hikaye anlatılır mı canım?” dediği, aşklı meşkli, aldatmalı, “Farisi’nin Eşeği” adlı masalın yaşandığı ülkeye aitti bu sesler.
Bu seslerin bize yaşattığı duygu silsilelerini, dinleyeni bir tür zamanda seyahate çıkaran bu müziği ve bir parçamızın ne yazık ki çok uzaklarda kaldığı hissini ve bu kaybın bizde bıraktığı eksikliği ne güzel tanımlayan sözcükleri, seneler sonra Rıza Tevfik’te buldum:
“Efkârımıza göre biçilmiş elbiseler”.
When I was four or five years old, my parents always used to be at work. My grandma and grandpa used to look after me. In the morning, as we had breakfast at the table in my grandma’s kitchen, muted, mono sounds would come out of the small portable radio, as if they were reaching our kitchen table from a distant planet.
These sounds would offer peace of mind and compassion to the small child that I was, they created a safe environment. But on the other hand, these sounds also felt worn out and exhausted to me, as if they had contracted a cruel disease. It was through these thoughts that I sensed through intuition that I understood that there was a great distance between these sounds and myself.
These sounds did not belong to the present, but to my grandma and grandpa’s unknown country, to their time, which I had no knowledge of. In fact, perhaps, I could claim that these sounds belonged to the land where the fairy tale called “The Donkey of the Pharisee” took place, a tale of love affairs and deceit, the kind of which my mother used to say, “Do you really think it is appropriate to tell that tale to a small child?”
I was to find the words that best described the range of emotions those sounds evoked in me, that music which took its listener on a kind of journey through time, the sense that unfortunately a part of us is now far away and the feeling of lack that loss creates within us, many years later, in Rıza Tevfik:
“Clothes cut to fit our melancholy”.
